خبرهای ویژه

» ایرانگردی » فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۶/۱۳ - ۱:۱۵

فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

برای علاقه مندان به سفر و ایرانگردی قاله ای تکمیل کرده ایم با اسم فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان که امیدواریم مورد بهره برداری قرار گیرد. ماهنامه همشهری سرزمین من – نسیبه فضل اللهی: غذا از دلنشین ترین بخش های هر سفری است؛ عطر دارچین و غوغای بی […]

فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

برای علاقه مندان به سفر و ایرانگردی قاله ای تکمیل کرده ایم با اسم فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان که امیدواریم مورد بهره برداری قرار گیرد.

ماهنامه همشهری سرزمین من – نسیبه فضل اللهی: غذا از دلنشین ترین بخش های هر سفری است؛ عطر دارچین و غوغای بی حد و حسبا زعفران در کاسه لعابی حلیم بادمجان اصفهان، پیچ و تاب رشته های فالوده شیرازی در بستر ارغوانی شهد آلبالو، بوی جنگل باران خورده به وقت صرف «میرزاقاسمی»، شمه نامتناهی از غذاهایی است که خاطره راسته ها، دشت ها، کوچه ها و روستاهای بسیاری را زنده می کند.

 

یکی از علایق همیشگی گردشگران در هر گوشه دنیا، خوردن و چشیدن غذاها، نوشاک ها و خوراک های بومی هر منطقه است که نظیرش در جای دیگری یافت نمی شود یا اگر هم پیدا شود به اصالت شهر یا روستای زادگاهش نیست.

«گردشگری غذا» یا «Travel to eat»، امروزه به یکی از ژانرهای سفر و گردشگری در تمامی جهان بدل شده است و گردشگران و مسافران بی شماری به قصد و نیت چشیدن غذا، راهی سفر، غذاخوری ها و راسته های غذافروشی شهرها و کشورهای مختلف می شوند. با اینحال این گردشگران برای چشیدن غذاهای بومی نه سراغ غذاخوری های معمول و مشهور، که یکراست سراغ شلوغ ترین خیابان های شهر می روند؛ جایی که چندین دکه غذافروشی پایین برق آفتاب یا شرشر باران ایستاده اند و به خریداران گرسنه شان غذایی گوارا و صدالبته ارزان می فروشند.

چندماهی است که خیابان تاریخی «سی تیر» تهران نیز به جمع راسته های غذافروشی پیوسته است و در سایه سار درختان کهنسال پایتخت و در قلب تهران روز قبل، با غذاهای متنوع از خریداران و مسافران گرسنه اش پذیرایی می کند.

 

 
خوراک فروشی های خیابان «سی تیر»، این محله قدیمی تهران را به خاطره ای قدیمی و خوشمزه مبدل کرده، خیابانی که برای بار نخست می شود خوردش یا مزه اش کرد. در ادبیات سفر، به خیابان یا راسته ای که در آن غذاهای خیابانی فروخته می شود. food street  می گویند که برگردان آن در این متن «راسته خوراکی ها» است.

تهران؛ غذا در خیابان

یقینا هیچ کس به خوبی مسافران گرسنه یا ماجراجو از نعمت دکه های غذافروشی باخبر نیست. به نوشته «سازمان جهانی غذا و کشاورزی» در سال ۲۰۰۷ میلادی (۱۳۸۵ خورشیدی) نزدیک به دو و نیم میلیارد نفر از غذاهای خیابانی (street food) استفاده کردند. چرا غذاهای خیابانی چنین اقبالی دارند و اکنون به یکی از اهداف گردشگری در شهرهای شلوغ و پرمسافر مبدل شده اند؟

به توجه به پیش نهاد های همیشگی سازمان های «بهداشت و غذا»، هنوز انگشت اتهام بسیاری از پزشکان و کارشناسان امور غذا به سوی این دکه ها گرفته شده است. به توجه به چنین اتهام های طولانی و تمام نشدنی درمقایسه با فروشندگان دوره گرد و دکه های غذافروشی، با اینحال اقبال به این فروشندگان و دوره گردها رو کرده است و هر سال به تعداد خریداران شان اضافه می شود. تجربه غذاخوردن در این دکه ها، تجربه ای فراموش نشدنی، خوشمزه و رنگارنگ است.

منظر دست هایی که به تندی حرکت می کنند و کباب های تابه ای یا فلافل های نارنجی رنگی که در تابه پرروغن ریخته می شوند، بهمراه عطر سیب زمینی که در پوششی از «ادویه کاری» خوابانده شده و اکنون در بستر روغنی به جلز و ولز افتاده است. گردشگران بسیاری را به هیجان آورده، به قدری که سختی راه را به جان خریده اند و برای چشیدن طعم غذایی، دل به دریا زده اند. اگر تا این لحظه سراغ این دکه های پرسر و صدا نرفته اید و در آن ها غذایی نخورده اید، مطمئن باشید که لحظه پرشکوهی را از دست داده اید و خودتان را از ضیافت بی مانندی محروم کردهاید؛ ضیافتی از بشقاب های رنگارنگ، محاصره ای از عطرهای تند و مزه های ملس و گوارا. وقت ماجراجویی رسیده و این دفعه باید «شکم» را تجهیز کرد و به میدان برد.

 

فود استریت ها؛ ار خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

وصف طعام

بچه که بودیم؛ غذای خیابانی حکم «لولو» را داشت که باید فرسنگ ها از آن دوردستی می کردیم و هوس خوردن و چشیدنش را به گور می بردیم، با اینحال مگر کسی می موفق شد در تابستانی داغ از منظر خنک کاسه های لعابی رنگ خودداری کند که غرق برگه های هلو و انجیر بودند. دود زغال و عطر بلال برشته، تنها در تابستان های بدون مدرسه بلند می شد و هر بچه ای را از کنج خانه به بیرون می کشید. زمستان های یخ زده، حکایت ها و خوراک های زمستانی خودش را داشت؛ سیخ لبوهای درست و سرخ رنگ در سینی هرم زده و داغ، صد مرتبه به خوشمزگی سرمای زمستان می اضافه کرد.

برای شما هم جالب است؟ :  شهرهای تفریحی نزدیک تهران؛ آخر هفته در خارج از پایتخت

صد با این وجود که نباید کوه باقالی را در این سرمای استخوان سوز از یاد برد که با عطر سرکه و بوی گلپر، زمستان را به خاطره ای خوشبو و خوش طعم مبدل می کردند. سابقه خوراک ها و غذاهای خیابانی ایران تنها محدود به لبوی زمستان و کاهو و سکنجبین تابستان نیست با اینحال خیابان های شهرهای مختلف به مرور از گاری ها و چرخی های دستفروش که خوراک و غذاهای فصلی می فروختند، خالی شدند، منظر ای که امروزه و با گذشت چندین سال با اسم یکی از اهداف گردشگری شهر تهران مطرح شده است.

چند ماهی است که خیابان سی تیر تهران، میزبان دکه ها و گاری های دستفروش شده است که نوشاک و غذاهای تکمیل می فروشند. غذاهای خیابانی مخصوصا در راسته خوراکی ها، یکی از مقاصد گردشگری در همه جای دنیاست.

 

شور و شوق مسافران برای چشیدن غذاهای محلی و بومی به قدری است که گونه ای از سفر دیزاین و شایع شده که مقصدش خوراک پزی ها و خوراک فروشی های خیابانی است و حتی انتشارات «lonely planet» در سال ۲۰۱۲ میلادی (۱۳۹۰ خورشیدی) اقدام به انتشار کتابی به اسم «بهترین غذاهای خیابانی، کجا آن ها را پیدا کنیم و چگونه بپزیم؟» (world’s best street food: where to find it and how to make it)، نوشته «ریچارد دیتیلز» کرد که در آن فهرست متنوعی از غذاهای خیابانی شهرهای مختلف جهان، بهمراه دستور پخت غذا و نشانی دکه های غذافروشی هر غذا گردآوری شده بود.

 

با اینحال چرا غذاهای خیابانی و راسته خوراکی ها به یکی از مقصدهای گردشگری مبدل می شود؟ به گفته بیشتر گردشگران، سه دلیل عمده برای رجوع به راسته ها و دکه های غذافروشی می باشد که شامل اقتصادی بودن، چشیدن غذاهای محلی و طعم خاطره انگیزی است که با خوردن هر غذا، انبوهی از خاطره در مسافران زنده می شود.

 

فود استریت ها؛ ار خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

غذاهای خیابانی از باستان تا امروز

غذاهای خیابانی، غذاهای حاضر و تکمیل ای هستند که غیر از هزینه ارزان، با سرعت تکمیل می شوند و در دست خریداران و مسافران قرار می گیرند. این غذاها در گاری ها، دکه های غذافروشی و راسته ها معرفی می شود و به غیر از خیابان، جشنواره ها، فستیوال ها و کنفرانس ها از دیگر مراکز معرفی غذاهای خیابانی است.

یقینا باستانی ترین غذای خیابانی، ماهی های کوچک و سرخ شده ای بودند که در رهگذرهای یونان باستان معرفی می شدند. در واکاوی ها و حفریات شهر «پمپئی» روم باستان به شمار فراوانی از دوره گردهایی بر می خوریم که هر روزه غذاهای محلی می فروخته اند. تصویر غذاخوری ها و دوره گردهای روم باستان، مشابهت بسیاری با راسته های غذافروشی حال حاضر دارد.

رومی ها به دلیل افزایش زیاد و سریع جمعیت انسانی، فرضیه های جالب و بدیعی برای سکونت و رفاه مردم داشتند و فرضیه دکه های غذافروشی نیز یکی از این فرضیه هاست. غذاهای خیابانی در حجم وسیع در روم باستان تولید می شدند و در دست فقرا و مردمی قرار می دریافت کردند که اسباب پخت و پز در معرض نداشتند.

با اینحال در تاریخچه راسته خوراکی ها (خیابانی که در آن غذاهای خیابانی فروخته می شود)، اسم ترکیه قبل از دیگر کشورها به چشم می خورد. ترکیه عثمانی در سال ۱۵۰۲ میلادی (۸۸۱ خورشیدی) تصمیم به معرفی غذاهای خیابانی در سطح گسترده گرفت. برای بار نخست در ترکیه، یک حکومت محلی تصمیم گرفت در معرفی غذاهای محلی دخالت و حتی آن را به محل درآمدی برای حکومت وقت مبدل کند. تصمیم ترکیه عثمانی برای سال ها و قرون آتی مفید واقع شد و امروزه شهر استانبول غیر از مراکز گردشگری تاریخی به یکی از مقاصد شکم گردی در جهان مبدل شده است.

مسافران ترکیه، استانبول را به دلیل «ایاصوفیه» و ماهی های کوچک و تُرد «بالیک اِکمِک»، کباب «دُنر» و دلمه های صدفی می شناسند که در گاری های دستی و خیابان های پررفت و آمد این شهر مانند «میدان تکسیم»، «استقلال» یا «امینوم» فروخته می شود.

آمریکا با سال ها فاصله موفق شد خود را به ترکیه و صنعت دلنشین «گردشگری غذا» برساند. زنان آفریقایی که در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی، به مردم کوچه و خیابان میوه، کیک، آجیل، قهوه و بیسکوییت می فروختند، شروع به فروختن غذاهای محلی یا حاضر و تکمیل کردند. همین اتفاق برای فرانسه و شهر پاریس افتاد، سیب زمینی های سرخ کرده که اولین بار در شهر پاریس و سال ۱۸۴۰ میلادی (۱۲۱۸ خورشیدی) در خلال جشنواره ای معرفی شد، به سرعت خود را با اسم غذای خیابانی فرانسوی و با اسم «فرنچ فرایز» (French fries) جا انداخت.

برای شما هم جالب است؟ :  روستای کزج و طبیعت زیبای بهاری اش

 

فود استریت ها؛ ار خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

سفرهای شکم گردی

با اضافه شدن صنعت گردشگری، مشاغل دیگری نیز افزایش و پیشرفت پیدا می کند، یکی از مشاغل وابسته به صنعت گردشگری، تولید و معرفی غذاهای محلی و خیابانی است. افزایش صنعت گردشگری یکی از عواملی است که خواه ناخواه به افزایش غذاهای خیابانی کمک کرده است. معادله ساده ای است؛ یعنی افزایش گردشگری با اضافه شدن مشاغل دیگر و از همه با اهمیت تر با چشیدن و خوردن «غذا» همراه است. انتشار کتاب «بهترین غذاهای خیابانی…» و استقبال خوانندگانش، نشان داد که الگوی سفر تغییر کرده و تجربه غذاهای محلی و بومی، جای تماشای اماکن تاریخی را گرفته است.

بسیاری از مقاصد گردشگری مانند شهر نیویورک که جمعیت کثیری از مهاجران و اقلیت ها را در خود قرار داده است، در گردشگری غذایی نیز از تنوع جمعیتی سود و غذاهای متنوعی معرفی می کند. مسافران و گردشگران نیویورک می توانند در این شهر فلافل خاورمیانه، جوجه جاماییکایی، وافل بلژیکی و هات داگ آلمانی بخورند و جهانی را در یک خیابان تجربه کنند.

به تجربه و روایت گردشگران، یکی از بهترین غذاهای خیابانی در «بانکوک» معرفی می شود؛ تنوع غذایی، کیفیت تولیدات، هزینه ارزان و زیبایی تولیدات غذایی دلیل شده تا شهر بانکوک، مقصد گردشگرانی باشد که به هوس تجربه غذای تازه، راهی شهر و دیار دیگری شده اند. «سمبوسه»، «چیکن تندری»، «آن تیکی» و «پاکورا»، غذاهای خوش طعم و مزه ای هستند که مسافران هند را از «آگرا» و «دهلی» روانه دکه های غذافروشی می کند.

به نوشته کمپانی «کوکاکولا» در سال ۲۰۱۵، میلادی، کشور هند در حال تسخیر بازارهای غذایی است و گردشگری غذا را با اسم یکی از اهداف عمده صنعت گردشگری در این کشور تعریف و مطرح کرده است. تاثیر غذاهای خیابانی و جذابیت غذاهای خیابانی برای گردشگران خارجی در هند به اندازه ای بود که رستوران هایی موسوم به «QSR» بوجود آمدند که دستورهای غذایی شان الهام گرفته از غذاهای خیابانی در این کشور بود.

«تعاملات غذایی» یکی از اتفاق ها و تجربه های بی همتایی است که حین تجربه غذاخوردن برای هر مسافر یا گردشگری رخ می دهد. مثلا مشابهت های غذایی و طعم هایی که میان غذاهای ایران، ترکیه و کشورهای عربی دیده می شود، از نوعی تعامل ذائقه ای حکایت دارد. این موضوع در باب بقیه کشورها نیز رخ می دهد، مثلا تاثیر غذای آلمان و چین در غذاهای اندونزیایی به روشنی احساس می شود که می توان از آن با اسم «تعامل غذای» تعبیر کرد، تعبیر خوش رنگ و لعاب و خوشمزه ای که می تواند کشورها را به یکدیگر نزدیک تر کند.

 

فود استریت ها؛ ار خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

نوشیدن و چشیدن سی تیر

چند ماهی است که به همت شهرداری منطقه ۱۲ تهران، خیابان سی تیر به راسته خوراکی ها مبدل شده است. این خیابان که در قبلی یکی از گذرهای مهم در تهران قدیم بوده و امروزه از خیابان های دیدنی و پررفت و آمد شهر شده است، این ایام گذرگاهی از خوراک ها و غذاهای خیابانی شهر تهران شده است. کمی دورتر از «موزه ملی ایران»، تعدادی دکه و گاری غذافروشی دیده می شود که نوشاک های سنتی مانند شربت ها و دمنوش های سنتی و خوراک ها و غذاهای محلی مانند فلافل و خوراک های گیلانی می فروشند.

تعداد دکه های ثابت این راسته، ۱۷ عدد است که در مواقعی این تعداد به ۳۰ عدد نیز می رسد. دکه های ثابت این راسته غذاهایی مانند «فلافل»، «میرزاقاسمی»، «باقلاقاتق»، «آش رشته»، «حلیم»، «کباب دنر» و «چلوکباب» معرفی می کنند. با این وجود غذاهای فست فود مانند انواع پیتزا و همبرگر و نوشیدنی هایی مانند انواع قهوه و چای نیز در عده ای دکه ها فروخته می شود. ساعات کاری این دکه های غذافروشی از ۹ صبح تا ۱۲ شب است.

چندین ماه از فرضیه راسته غذافروشی در این خیابان قبلی و استقبال عموم نمایش داده که فرضیه راسته غذای خیابانی، فرضیه دلنشین و پرمخاطبی است که ظرفیت بسیاری برای جذب گردشگر شهری دارد، با اینحال راسته سی تیر چه اندازه از راسته خوراکی های استانبول یا نیویورک فاصله دارد؟ آیا سه مشخصه بارز غذاهای خیابانی یعنی هزینه های ارزان، غذاهای محلی و تجربه طعم های متنوع، در این راسته خوراکی ها دیده می شود؟

برای شما هم جالب است؟ :  گردشگری نجومی در کویر یزد

 

 فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

کشور ایران صاحب یکی از مکتب های مادر آشپزی است و تجربه خوردن غذاهای ایرانی یکی از تجارب شگفت انگیزی است که بسیاری از گردشگران خارجی به آن اشاره می کنند. بر طبق گزارش «مارکت جهانی گردشگری» در سال ۲۰۱۴ میلادی (۱۳۹۲ خورشیدی)، یکی از دلایل گردشگران خارجی برای سفر به ایران، غذاهای خوشمزه و خوش رنگ و لعاب این کشور بوده است. تجربه قدیمی غذاهای خیابانی یا دوره گردهایی که در قبلی، در مارکت شهرهای بزرگی مانند تهران، اصفهان یا تبریز اقدام به فروش و معرفی غذاهای خیابانی می کرده اند، می تواند امروزه کمک حال صنعت گردشگری ایران باشد تا راسته سی تیر را به یکی از مقاصد گردشگری مبدل کند.

درست است که راسته سی تیر برای مخاطب ایرانی دلنشین است با اینحال هنوز با الگوی گردشگری غذا فاصله دارد؛ چرا که گردشگر غذا به هوس تجربه غذاهای محلی روانه چنین راسته ها و غذافروشی هایی می شود، با اینحال نگاهی گذرا به  دکه های سی تیر از حجم اندک غذاهای بومی و محلی حکایت می کند که کیفیت درخوری نیز ندارند.

نمونه دیگری از موانعی که بر سر راه راسته سی تیر می باشد، ساعات کاری این راسته است که با فرارسیدن ۱۲ شب به انتهای می رسد. راسته غذاهای خیابانی در تمامی دنیا از معدود خیابان های در بیشتر مواقع بیدار هستند که خاموشی نمی شناسند و همین تحرک و جنب و جوشی که در آن ها احساس می شود، به جذب مخاطبان بیشتر کمک می کند و آن ها را به قطب های گرمابخش گردشگری مبدل کرده است.

 

محیط محدودی که در خیابان سی تیر برای دکه های غذافروشی مقرر کرده شده است، نمونه دیگری از معضلات در مقابل راسته سی تیر است. تجارب ایران در عرصه آشپزی و سنت تاریخی غذاهای خیابانی می تواند به افزایش راسته خوراکی ها در سی تیر کمک کرده، آن را به یکی از مقصدهای خوشمزه برای مسافران و گردشگران خارجی بدل کند.

 

فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

ون پیتزایی

اگر گذارتان به خیابان سی تیر خورد، معطل نکنید و سر وقت ون ها و دکه های خوراکی فروشی بروید که چند وقتی است در این خیابان مستقر شده اند. آن هایی که هوس خوردن پیتزای داغ و خوشمزه کرده اند، می توانند در جستجوی این ون پیتزایی بروند و پیتزای داغی تهیه کننده. تنور داغی در این ون تعبیه شده و نان های گرد پیتزا در آن پخته می شوند.

ماهی ساحلی

یکی از خوراک های خوشمزه که تنها در استانبول می توان آن را پیدا کرد، «بالیک اکمک» است.

خوراک گوشت خیابانی

یکی از خوشمزه ترین غذاهای راسته خوراکی ها در خیابان سی تیر، کباب، جوجه کباب و جگر است. سی تیر با اینکه خیابانی تاریخی و مشهور است و بناهای زیبای بسیاری را در درون خود جا داده، چند ماهی است که به خاطر معرفی همین غذاهای خیابانی بین مردم تهران مشهور شده است و روز به روز هم این راسته خوراکی ها شلوغ تر از قبل می شود.

طعم دریایی

استانبول، یکی از خوشمزه ترین مقصدهای گردشگری است که مسافران بسیاری به هوس چشیدن و خوردن غذاهای محلی راهی این شهر تاریخی می شوند. در عکس، فروشنده ای را در حال تکمیل کردن ساندویچ های «بالیک اکمک» در یکی از راسته خوراکی های این شهر تاریخی می بینید.

 

فود استریت ها؛ از خیابان «سی تیر» تهران تا مشهورترین های جهان

نیویورک، یک قرن پیش

سنت غذاهای خیابانی و راسته خوراکی کمتر از ۲۰۰ سال پیش به آمریکا رسید. در شروع فروختن غذا به عهده زنان آفریقایی بود با اینحال استقبال خریداران دلیل شد تا سبدهای خوراکی، تغییر شکل داده و به روش واگن ها و گاری های دستی دربیاید که خریداران از آن ها خرید می کردند.

خوراکی های سی تیر

خوراک فروشی های سی تیر که خریداران فراوان و گرسنه ای دارند؛ به غیر از غذاهای محلی، خوراکی های فست فود نیز معرفی می کنند. یکی از این خوراکی های پرمشتری، همبرگرهای پنیری است. نمونه دیگری از غذاهایی که در این راسته به خریداران داده می شود پخت پیتزا تنوری است.

لینک


برچسب ها : , , , , , ,
دسته بندی : ایرانگردی
تبلیغات