خبرهای ویژه

» روان شناسی » مهرطلبی، بیماری راضی نگه‌ داشتن دیگران

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۳/۲۵ - ۱۲:۳۹

مهرطلبی، بیماری راضی نگه‌ داشتن دیگران

موضوعات روانشناسی در بیشتر مواقع مورد استقبال خواندگان عزیز ایران پی پر بوده است. مقاله ای داریم با اسم مهرطلبی، بیماری راضی نگه‌ داشتن دیگران که امیدواریم مورد قبول خوانندگان واقع شود. هفته نامه سلامت – دکتر زهرا غلامی حیدرآبادی*: مهرطلبی هر نوع رفتاری است که با نیت خوب نشان دادن یا مهربان نشان دادن […]

مهرطلبی، بیماری راضی نگه‌ داشتن دیگران

موضوعات روانشناسی در بیشتر مواقع مورد استقبال خواندگان عزیز ایران پی پر بوده است. مقاله ای داریم با اسم مهرطلبی، بیماری راضی نگه‌ داشتن دیگران که امیدواریم مورد قبول خوانندگان واقع شود.

هفته نامه سلامت – دکتر زهرا غلامی حیدرآبادی*: مهرطلبی هر نوع رفتاری است که با نیت خوب نشان دادن یا مهربان نشان دادن خود از کسی سر بزند یا وقتی است که اولویت اول ما خشنود نگه‌داشتن دیگران به هر هزینه ای است. تحت این شرایط رفتارهایی از ما سرمی‌زند که نشان از این دارد که خود ما اولویت اول خودمان نیستیم.

چند مثال حقیقی را مطرح کنیم:

فرض کنید کارمند بانکی با حقوقی متوسط با چند نفر از دوستانش برای خوردن غذا به رستورانی می‌رود. در آخر کل صورت‌حساب را می‌پردازد و اجازه نمی‌دهد دوستانش در هزینه غذا سهیم شوند. دفعه بعد باز هم با همان جمع بیرون می‌روند و وقتی یکی از دوستان توصیه می‌دهد که این دفعه ایشان هزینه غذا را پرداخت کند، باز هم قبول نمی‌کند.

از لحاظ شما این رفتار خوب است یا بد؟ درست است یا نادرست؟ فکر می‌کنید چه اشکالی دارد؟ ما پیرامون یک رفتار، صرف‌نظر از نیت صحبت می‌کنیم. عده ای می‌گویند این رفتار خوب است، به شرطی که دیگران ارزش آن را بدانند. این رفتار دقیقا مصداق بارز مهرطلبی است؛ من هر کاری می‌کنم به‌شرطی که مردم قدر من را بدانند.

موقعیت دوم: خانمی قصد خوبی کردن دارد. همه فامیل و دوستان می‌دانند که قادر اند در هر کاری به ایشان رجوع کنند، بچه‌های دوستان را نگه می‌دارد، در هر جشنی یاری مینماید، حتی اگر ضروری باشد برای مهمانی‌ها سبزی پاک می‌کند. به عبارتی، این خانم به هر کسی که می‌شناسد و نمی‌شناسد، خدمت‌رسانی می‌کند. به نظرتان این خانم، واقعا خوب است؟ فکر می‌کنید این کار چه اشکالی دارد؟

 

 

چه تفاوتی بین مهرطلبی و مهربانی می باشد؟

این جمله را به دفعات شنیده‌ایم؛ «بشکنه این دست که نمک نداره!» این حرف، به‌خصوص از مردم افسرده زیاد شنیده می‌شود. آنها گله می‌کنند که من به همه خوبی کرده‌ام، با اینحال پاسخم بدی بوده است و کسی قدر مرا نمی‌داند. ممکن است جدی ترین اختلاف مهربانی و مهرطلبی در این است که اولی، به فرد احساس رضایت درونی می‌دهد، در صورتی که دومی نوعی تحمیل است و به روان فرد صدمه وارد می‌کند.

مهربانی باید زمانی انجام گیرد که فرد ‌گیرنده به آن نیاز داشته و درخواست کمک کرده باشد و این دومین اختلاف مهم بین مهربانی و مهرطلبی است. وقتی به کسی مهربانی ‌کنیم که طالب آن است، هم در خودمان و هم در فرد مقابل احساس خوب و مثبت ایجاد می‌شود با اینحال در مهرطلبی اصولا نیاز طرف دیگر مطرح نیست.

مثالی دیگر: زن و شوهر اختلاف پیدا می‌کنند. در چنین شرایطی ما به خودمان اجازه می‌دهیم پیرامون زندگی آنها پرسشگری یا به عبارتی فضولی کنیم و برای زندگی دیگران ورژن بپیچیم. این نشانه بارز مهرطلبی است، حتی اگر نیت ما در این مداخله خیر بوده باشد.

نکته مهم دیگری که مردم مهرطلب آن را در نظر نمی‌گیرند این است که در بیشتر مواقع می بایست از آنچه ببخشیم که به قدر کفایت از آن داشته باشیم، مثلا اگر در جیب من ۵هزار تومان باشد و از این مبلغ ۳ هزار تومان آن را ببخشم، اسم این کار را نمی‌شود مهربانی گذاشت. اگر من خودم انرژی روانی ندارم و خودم خوشحال نیستم با این وجود در فامیل سنگ صبور همه می‌شوم و در جمع به زور خودم را شاد نشان می‌دهم تا مردم دیگر را خوشحال کنم، این نشانه مهرطلبی است، نه مهربانی و نشانه سوم مهرطلبی است.

برای شما هم جالب است؟ :  راه حل هالیوودی ها برای افسردگیِ بعد از جدایی

حتی رفتار براساس عرف را می‌توان نمونه‌ای از مهرطلبی دانست.

برگردیم به مثال اول: فردی صورت‌حساب دوستانش را می‌پردازد، با اینحال اجازه نمی‌دهد آنها چنین کاری را برای وی انجام دهند. به عبارتی، آنها را مدیون خود نگه می‌دارد. اگر من واقعا قصد مهربانی داشته باشم، وقتی به کسی مهربانی می‌کنم، اجازه می‌دهم ایشان هم در شرایطی جبران کند، با اینحال اگر دنبال مهرطلبی باشم، سعی می‌کنم دیگران را مدیون خود نگه دارم تا در بیشتر مواقع فکر کنند من چه آدم خوبی هستم.

بعد از مطرح کردن این مثال‌ها وقت آن می‌رسد که ببینیم مهرطلبی چه عوارض منفی‌ای می‌تواند داشته باشد.

فکر می‌کنید مهرطلبی چه مشکلاتی ایجاد می‌کند؟

• اولین پیامد شوم روانی مهرطلبی، افسردگی و اضطراب است چون فرد این کار را می‌کند تا توجه بقیه را جلب کند و در نقطه‌ای به این حقیقت می‌رسد که هرقدر خوبی کند، دلیل آن نمی‌شود که دنیا یا دیگران همان‌قدر به ایشان خوبی کنند، پس دنیا را نامنصفانه قضاوت می‌کند وناامید می‌شود و این ناامیدی احساس عدم امنیت، افسردگی و اضطراب را به فرد القا می‌کند.

• عارضه دیگر مهرطلبی هدر رفتن منابع عاطفی، روانی و اقتصادی فرد است. لازمه مهرطلبی در بسیاری از موارد پنهان‌کاری است. چنین فردی نمی‌خواهد کسی بفهمد ایشان خسیس است یا آدم بی‌نظمی است یا به دیگران حسادت می‌کند. این کار اولا مکررا فکر و انرژی روانی ایشان را به خود سرگرم می‌کند و درضمن بالاخره آنچه که با این همه زحمت دنبال پنهان کردنش بوده، یک جایی و روزی بالاخره بروز می یابد و ایشان آنچه که واقعا هست را نمی‌تواند برای مدتی طولانی، پشت مهرطلبی، پنهان کند.

نکته جالب اینجاست که مهربانی و مهرطلبی نمی‌توانند کنار هم باشند. مهرطلبی دلیل می‌شود دیگران قادر باشند بر ما سلطه بیابند. مجوز سلطه‌ دیگران بر ما مهرطلبی ماست. مهرطلبی انتظار و توقع ایجاد می‌کند، حتی سالم‌ترین آدم‌ها بدون اینکه متوجه باشند از یک فرد مهرطلب سوءاستفاده می‌کنند. مهرطلب‌ها اغلب شخصیت مقتدری ندارند و خصوصیت غالب در آنها، بزدلی است. گاهی رفتار پرخاشگرانه‌ای هم که از آنها قابل مشاهده است، درواقع نمود شخصیت غیرمقتدر آنهاست.

• یکی از عوارض بسیار بد مهرطلبی این است که ما را دچار خشم درونی می‌کند. تاثیر بسیار مخرب خشم درونی دردهای جسمانی با منشاء روانی (بیماری‌های روان‌تنی) است. بسیاری از گرفتگی‌های عضلانی، سوزش معده یا سردردها منشاء روانی دارند. خشم فروخورده سیستم ایمنی بدن را سرکوب می‌کند و یک سرماخوردگی ساده را به یک بیماری پیچیده مبدل خواهدکرد.

• مهرطلبی دلیل می‌شود نتوانیم از فرصت‌های پیش رو سود ببریم، حتی نمی‌توانیم با خیال راحت تفریح کنیم. مثلا اغلب ما ایرانی‌ها پوشیدن لباس ناراحت را برای اینکه نشان بدهیم چه انسان‌های شیکی هستیم، به سادگی و حرکات آزادانه ترجیح می‌دهیم، درصورتی که مردم کشورهای پیشرفت‌یافته، لباس‌های راحت می‌پوشند و بدون توجه به قضاوت دیگران تنها می‌خواهند از مهمانی یا سفر یا هر جایی که می‌روند، لذت ببرند. این یک مثال خیلی ساده بود. ما به این دنیا آمده‌ایم تا خودمان تجربه کنیم. حتی در مواردی می‌بینیم مردم با انگیزه مهرطلبی تمایلات مذهبی از خود نشان می‌دهند و از ترس قضاوت اطرافیان رنگ عوض می‌کنند. نقاب، چاپلوسی، ریا، تزویر یا تعریف‌های اغراق‌آمیز و بیمارگونه از دیگران که امروز در بسیاری از روابط و ادبیات اجتماعی ما رواج دارد، نوعی مهرطلبی است.

برای شما هم جالب است؟ :  با پرحرفی کودکان چه کنیم؟

۱۰ اصل بیماری مهرطلبی

با استناد به مثال‌هایی که زده شد، همه انسان‌ها درجانی از مهرطلبی را در وجودشان دارند، با اینحال راضی نگه‌داشتن دیگران به شکل بیمارگونه را می‌توان در این ۱۰ اصل خلاصه کرد:

۱. در بیشتر مواقع باید مطابق توقعات دیگران رفتار کنم. جایی که شما می‌خواهید توقع مردم دیگر را برآورده کنید، اسم آن مهرطلبی است.

۲. باید به هر هزینه ای به همه کمک کنم.

۳. همه باید به من توجه کنند. (درست است که ما به توجه مردم نزدیک و عزیزانمان نیاز داریم، با اینحال نه به توجه همه.)

۴. باید در بیشتر مواقع آدم خوبی باشم. ( به نظر فرضیه‌آل است، با اینحال عملی نیست.)

۵. در شرایط یکسان دیگران بر من بهتری دارند.

۶. نباید کسی را از خود ناامید کنم.

۷. باید در بیشتر مواقع دلیل شادی دیگران شوم.

۸. باید در بیشتر مواقع خود را شاد نشان بدهم،حتی اگر حال بدی داشته باشم.

۹. باید همه را از خودم راضی نگه دارم. (این شدنی نیست، حتی پیامبران معصوم نیز همه را از خودشان راضی نگه نداشته‌اند.)

۱۰. نباید کاری کنم کسی از من دلخور شود.

چه می‌توان کرد؟


اگر بخواهیم بختک مهرطلبی را از روحمان برداریم باید درمقایسه با عده ای رفتارها هوشیار باشیم.

• ضروری نیست همه را از خودمان راضی نگه داریم. اصل مهم، انجام کار درست است، نه رضایت دیگران.

• ما می‌توانیم برای همه خوشایند نباشیم. می‌خواهیم در یک مهمانی لباس مورد توجه‌مان را بپوشیم یا غذای مورد توجه‌‌مان را بخوریم. اگر حق خودمان را از دست بدهیم، مهرطلبی است، درعوض تجاوز به حق دیگران پرخاشگری است.

• نباید کاری کنیم که کسی از ما دلخور شود. (ما کار درست را انجام می‌دهیم، صرف‌نظر از اینکه کسی ناراحت می‌شود یا نه.)

• بابت اعمالمان از دیگران انتظار نداشته باشیم.

• به توجه دیگران نیاز نداشته باشیم. بیشترین توجهی که هر انسانی به آن نیاز دارد، تایید و توجه خودش درمقایسه با خودش است. اینکه دیگران درمقایسه با رفتار ما، که در چارچوب قانون، اخلاق و احترام به جامعه است، چه  فکری می‌کنند، اهمیتی ندارد.

• برای اینکه کسی از ما ناراحت نشود، خود را در تنگنا قرار ندهیم. مثلا به دلیل رودربایستی پولی را به کسی قرض بدهیم که خودمان به آن نیاز داریم.

• به دیگران فرصت دهیم خوبی‌هایمان را جبران کنند.

• ارزش ما به نوعی یک انسان، به خوبی‌هایی که به دیگران می‌کنیم، ربطی ندارد. ارزش ما اول به انسان بودنمان و بعد به خصایل انسانی‌مان مرتبط است. کمک به خیریه یا درس خواندن نباید دلیل توجه مردم به ما شود.

برای شما هم جالب است؟ :  رفتار خوب با سالمندان

• ما به نوعی انسان‌هایی خوب و مهربان، می‌توانیم به همه خوبی نکنیم و برای خوبی کردن به دیگران، انتخاب کنیم.

مریم حناساب‌زاده، دکترای روان‌شناسی مشاوره

 

مهرطلبی، بیماری راضی نگه‌داشتن دیگران 

انتخابات و روابط خانوادگی

این ایام انتخابات ریاست‌جمهوری به بحث داغی مبدل شده و مردم از هر فرصتی استفاده می‌کنند تا در باب کاندید مورد توجه خود با همسر، فرزند، برادر، خواهر، دوست و… صحبت کنند تا به هدف خود برسند با اینحال در تبادلات افکاری بین مردم در بیشتر مواقع مشکلات و نقص‌هایی می باشد که گاهی به اختلاف نظر بین آنها منتهی می‌شود. اگر بخواهیم از دیدگاه روان‌شناسی به این مسئله نگاه کنیم، تعاملات افکاری راه‌ و شیوه‌هایی دارد که اگر همه مردم جامعه قادر باشند چنین مهارت‌هایی را بیاموزند در زندگی مشترک، اجتماع و… موفق خواهند بود.

ابتدا باید به مهارت گوش کردن توجه کنید. گوش کردن لازمه رابطه و تعامل سالم بین مردم و به معنای دقت و تمرکز روی گفت‌وگوی دیگران است. در این مهارت مردم باید بیاموزند که تنها دنبال جواب دادن نباشند. در کمال تاسف این کار یعنی داشتن جواب تکمیل در هر بحثی که منجر به سوءتفاهم می‌شود.

اگر متوجه منظور کسی نمی‌شوید، بهترین راه این است که بدون طعنه و کنایه و با لحن معتدل در باب منظور فرد پرسش کنید.

قضاوت و ذهن‌خوانی را کنار بگذارید. قضاوت و ذهن‌خوانی‌ منبع بسیاری از سوءبرداشت‌هاست. سوءبرداشت، درک ما را از نوشته منحرف و قضاوتی ناعادلانه ایجاد می‌کند و این کار دلیل شکل‌گیری اختلافات فراوانی بین مردم می‌شود.

همه مردم عقایدی دارند و باید سعی کنید به آنها احترام بگذارید. در حقیقت، با این کار حقوق دیگران را هم محترم شمرده‎اید. از برچسب زدن بپرهیزید. لقب دادن، به سرعت بحث را به سوگیری سوق می‌دهد و به اختلاف نظر‌ها شدت می‌بخشد. این کار رابطه بین‌فردی یا گروهی را خدشه‌دار می‌کند.

باید به هدف مشترک توجه کنید. در رای‌گیری‌ها همه گروه‌ها هدف مشترکی با عنوان خدمت کردن به مردم دارند با این وجود مطمئنا خواست‌های متفاوتی می باشد که برخی از آنها گروهی از مردم را بیشتر جذب می‌کند. نگاه کلی به هدف خدمت به مردم قسمت مثبت مسئله شمرده می‌شود. امکان دارد شیوه‌های یک یا دو جناح را قبول نداشته باشید با این وجود این مسئله نباید دلیل شود حساسیت نشان دهید و سعی کنید طرف مقابل را قانع کنید. شما نمی‌توانید همه مردم را قانع کنید و عقاید آنها را همسو و موافق با عقاید خودتان جهت دهید، حتی اگر آن مردم عضو های خانواده‌تان باشند بدین جهت ضروری است یاد بگیرید به عقاید یکدیگر احترام بگذارید.

خوب است از کنار موضوعات بحث‌برانگیز عبور کنید و انتظار تفاهم کلی نداشته باشید و در باب موضوعاتی که با دیگران وجه اشتراک دارید، صحبت کنید.

وقتی می‌دانید اختلاف خواست زیاد است باید به این نکته توجه کنید که اگر مسئله دلیل تخریب رابطه سالم بین عضو های خانواده یا دوستان می‌شود، از وارد شدن به چنین مباحثی بپرهیزید.

*روان‌شناس و مشاور، عضو هیات‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی

لینک


برچسب ها : , , , ,
دسته بندی : روان شناسی
تبلیغات