کد خبر : 39708
تاریخ انتشار : جمعه ۳ شهریور ۱۳۹۶ - ۲۲:۲۹
20 views بازدید

چرا «زادبوم» توقیف بود؟!

چرا «زادبوم» توقیف بود؟! نوشته ای ست که در خبرگزاری ها در باب سینما پخش شده است . امیدواریم در بیشتر مواقع با ایران پی پر همراه باشید. روزنامه شهروند – حسین پارسا: چهار‌سال قبل وقتی دولت یازدهم بر سر کار آمد هنرمندان از هر قشر به استقبالش رفتند و از ظن خود یارش شدند و آن را به فال نیک دریافت کردند. چه آن‌که […]

چرا «زادبوم» توقیف بود؟! نوشته ای ست که در خبرگزاری ها در باب سینما پخش شده است . امیدواریم در بیشتر مواقع با ایران پی پر همراه باشید.

روزنامه شهروند – حسین پارسا: چهار‌سال قبل وقتی دولت یازدهم بر سر کار آمد هنرمندان از هر قشر به استقبالش رفتند و از ظن خود یارش شدند و آن را به فال نیک دریافت کردند. چه آن‌که خود در خدمات رسانی از به قدرت رسیدن آن دولت عموما متحد‌الکلام بودند و ادامه تفکر حاکم در دولت دهم و تسری آن به دولت تازه را خوش نمی‌دیدند. وقتی که دولت تدبیر و امید بر مسند نشست، طبیعی بود که سینماگر و اهل تئاتر و نقاشی و موسیقی امید کلام دولت تازه را در حل مشکلات خود موثر بپندارند و هر یک از مصائب خود حرف بزنند. سال‌های سال، یکی از مهمترین دغدغه‌ها در سینما، کمی سهل‌گیری بیشتر در تولید فیلم بود که مشکلات ناشی از آن بسیاری از بزرگان را خانه‌نشین و جوانان را وادار به مهاجرت کرده بود.

 

همراه با این مسئله فیلم‌هایی هم بودند که مدت‌ها از نمایش آنها به دلایل مختلف ممانعت به رفتار می‌آمد و سینماگران امید داشتند در وزارت ارشاد تازه به مشکلات چنین آثاری رسیدگی شود و درنهایت به نمایش درآیند. نگاه وزارت ارشاد تازه با اینحال، حل این مسأله بود. با این وجود ممکن است به‌زعم عده‌ای در رفتار کار چندانی از قبل نبرد.

 

 

 

در چند‌سال قبلی فیلم‌هایی مانند گزارش یک جشن، عصبانی نیستم، خیابان‌های آرام، خرس، آشغال‌های دوست‌داشتنی، خانه پدری و پارادایس و رستاخیز و چندی قبل کاناپه و ارادتمند: نازنین، بهاره، تینا و وقت داریم اکنون ازجمله فیلم‌هایی هستند که بازهم اکران نشده‌اند. حدود دو ماه پیش بود که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نامه‌ای به مدیرعامل سازمان سینمایی ضرب‌الاجلی دوماهه برای تعیین تکلیف بسیاری از این فیلم‌ها تعیین کرد. به توجه به آن‌که عده ای از فیلم‌ها هنوز هم وضع مشخصی ندارند، با اینحال نباید از اسم چند فیلم عبور کنیم که در این مدت توانستند بعد از چند‌سال رنگ پرده را به خود ببینند. قصه‌ها، گس، پرویز و مادر قلب اتمی ازجمله فیلم‌هایی بودند که سخت داشتند، با اینحال در دولت تازه اکران شدند.

 

زادبوم با اینحال، یکی از این کارهای و از مهمترین آنهاست. فیلمی ساخته ابوالحسن داوودی که ‌سال ٨٧ در جشنواره فجر نمایش داده شد، جوایز مهمی دریافت کرد و بعد به بهانه هایی به بایگانی سپرده شد، امروز بعد از ١٠سال به نمایش درآمده است. زادبوم جریان خانواده‌ای گسیخته است که هر یک از اعضایش در گوشه‌ای از دنیا می‌گذرانند. اتفاقاتی متقاطع با اینحال درنهایت آنها را که هرکدام گرفتار مشکلاتی هستند، دور هم جمع می‌کند. این روایت در تلاقی با مفاهیمی از قبیل میهن‌دوستی و حرمت به زادگاه و خاک مجموعا زادبومی را شکل داده که با بازی خوب بازیگرانش، مانند عزت‌اله انتظامی و مسعود رایگان فیلمی قابل اعتنا را ایجاد کرده است. از جهت دیگر زادبوم در کارنامه داوودی هم اثری مهم شمرده می‌شود، از آنجاییکه به نحوی مانیفست ایشان پیرامون مشکلات خانه و دردهای آن است.

 

زادبوم که در بیست‌وهفتمین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش سود و از میان ٦ نامزد سیمرغ بلورین این موضوع، جایزه بهترین فیلمنامه و بهترین موسیقی متن را دریافت کرد و به علاوه از طرف دیگر در قسمت بین‌الملل جشنواره نیز به نوعی بهترین فیلم پلاک طلایى سیمرغ و سیمرغ نگاه ملى را از آن خود کرد، هیچ‌گاه به‌طور دقیق واضح نشد چرا سال‌ها اجازه نمایش نداشت. آنچه آن‌ایام برخی از مدیران وقت وزارت ارشاد مطرح کردند نمادین‌بودن آن بود. یعنی زادبوم را با تفکرات گوناگون می‌شد تفسیر کرد.

 

کارگردان فیلم در همان ایام در گفتگو‌ای مطرح کرد که فیلم ۱۷مورد اصلاحیه خورده است. این اصلاحات در دولت نهم به فیلم وارد ‌شده بود. بعد از آن با روی کار آمدن دولت دهم، معاونت سینمایی وقت وزارت ارشاد تلاش کرد تا سخت زادبوم را با اصلاح حل‌وفصل کند، حتی روابط عمومی سازمان سینمایی به‌طور رسمی مطرح کرد که ممیزی کار آنها نبوده است.

برای شما هم جالب است؟ :  با “دانلود” خداحافظی کنید!

 

به کسی که بداند چرا زادبوم توقیف بود جایزه می‌دهم 

 

با اینحال چیزی به نتیجه نرسید تا داوودی بازهم در ابتدای مسیر باشد. بعد از حدود ١٠‌سال با اینحال اکنون زادبوم درحال اکران است و چنین اتفاقی بهترین فرصت برای گفت‌وگو با ابوالحسن داوودی است. داوودی با اینکه این ایام سرگرم فیلمبرداری فیلم تازه خود، هزارپا است، با اینحال درخواست من را پذیرفت و صریح از زادبوم حرف زد. داوودی باور دارد ظلم بزرگی در حق این فیلم شد، با اینحال بازهم و به توجه به اکران، زادبوم را نادیده می‌گیرند. از لحاظ ایشان نحوه اکران زادبوم بدترین و محدودترین شکل امکان دارد. حرف‌هایمان با اینحال درنهایت به هزارپا هم کشیده شد. فیلمی که به گفته داوودی کامل‌تر و بهتر از کمدی موفق قبلی ایشان، نان، عشق و موتور‌هزار است.

افرادی که سخت ساختند باید پاسخگو باشند

سخت است امروز پیرامون فیلمی که باید سال‌ها قبل به روی پرده می‌رفت حرف زدن، با اینحال علاقه مندم برای شروع گفت‌وگو از نمونه‌ای از خود شما کمک بگیرم که زادبوم را یکی از ملی‌ترین فیلم‌هایی می‌دانید که ساخته شده است. ١٠‌سال پیش چه انگیزه‌ای شما را مجاب کرد که چنین فیلمی پیرامون وطن بسازید؟

این انگیزه و فکر به خیلی پیشتر از ١٠سال، ممکن است سه دهه قبل برمى‌گردد. یعنی همان دهه در ابتدا انقلاب، وقتی که احساس کردم با شکل‌گیری دورانی تازه، به جای این‌که از بعضى مواهبی که انقلاب بوجود آورده، سود ببریم، گاهی‌وقت‌ها گرفتار مشکلات پديد آمده می‌شویم. یکی از آن مشکلاتی که هیچ‌وقت به اندازه‌ای که باید، مورد استقبال واقع نشد، مهاجرت جوان‌ها از این مملکت بود. سال‌های درازی است بیننده این هستیم که نیروی جوان ما که صاحب استعداد و نبوغ هستند، کشور را يكى بعد از ديگرى ترک می‌کنند، بدون این‌که هیچ تلاشی برای حفظ یا بازگرداندن آنها بشود.

 

همان لحظه به این نتیجه رسیدم سرمایه‌ای که هر‌سال از این حیث از دست می‌دهیم بالاتر از همه سرمایه‌های ملی دیگر- نفت و گاز و معدن قرار می‌گیرد. پس فکر این‌که روزی فیلمی پیرامون مهاجرت بسازم بوجود آمد. بعدها که این برنامه از طرف رضا میرکریمی عنوان شد، احساس کردم برنامه مناسبی است که این مسئله هم در آن جای گرفته شود. پس با فرید مصطفوی حدود ١٠ ماه روی فیلمنامه این اثر کار کردیم و نهایتا زادبوم متولد شد.

اولین پرسش مخاطب بعد از دیدن زادبوم این است که واقعا چرا باید چنین فیلمی سال‌ها در محاق باشد. در این سال‌ها متولیان این توقیف رسما گفتند که دلیل این ممنوعیت چه بود؟

هیچ‌وقت. چون هیچ‌وقت دلیل قانع‌کننده‌ای نبود برای همین در هیچ شرایطی، هیچ دلیل منطقی‌ای به من گفته نشد. با این وجود دلایلی بود که همه موهوم بودند. مثلا دوره دولت نهم و دهم به دفعات به من مطرح کردند که مثلا صدای آواز زن را می بایست از فیلم حذف کرد! من هم گفتم اگر کسی صدای آواز زن در این فیلم بشنود، من به ایشان جایزه می‌دهم!

 

بعدها موارد دیگری مطرح شد از طرف افرادی که واضح بود اصلا فیلم را ندیده‌اند و تنها یک‌سری شیطنت‌ها و بدگویی‌ها درمقایسه با فیلم شنیده بودند. عده‌ای هم با استناد به معمول براساس نظریه تئوری توطئه، خلاقیت‌های خودشان را بروز دادند و شروع کردند به شکافتن پس پشت این فیلم و کشف فرضیه‌های باورنکردنی و غریب بدون این‌که مبنایی داشته باشد. به هر صورت فیلم همینی است که درحال اکران است و تفسیرهای دیگر غیرمنطقی است.

برای اکران امسال ممیزی‌هایی هم اعمال کردید؟

به‌جز یک جمله هيچ پلان و سكانسى از فیلم ممیزی نشده است. لحظاتی از فیلم کوتاه شده که مرتبط به قسمت‌های کم‌تحرک‌تر آن بود که خود من بهمراه تدوینگر فیلم بهرام دهقان سعی کردیم با این کار ریتم فیلم را برای نشان دادن عمومی سریع‌تر کنیم. از اینرو این فیلم با فیلم ابتدایی از جهت معنی و نشانه‌ها و عکس ها هيچ‌گونه تفاوتی ندارد. افرادی که آن وقت برای زادبوم سخت آفریدند باید پاسخگو باشند که واقعا در این فیلم چه دیدند.

برای شما هم جالب است؟ :  درسی که هالیوود می بایست از موفقیت «اشکال پنهان» بگیرد

می خواستیم سینما را کنار بگذاریم

امروز سخت نمایش فیلم رفع شده، با اینحال بازهم زادبوم جزو فیلم‌هایی است که عرصه هنری آن را تحریم کرده، در شرایطی که به ذهن خطور می کند عرصه زمانی تهیه‌کننده فیلم بوده است.

بله. جالب است که آن‌ سال و در آن شرایط بخش عمده‌ای از بودجه زادبوم از بیت‌المال تامین می‌شد، یعنی عرصه هنری که از بودجه دولت سود میبرد ٦٠درصد در فیلم سهیم بود. با این وجود ابتدای فیلم صددرصد صاحب فیلم بودند و بعدحوزه، بنیاد فارابی را با خودش سهیم کرد. مدیران بعدی عرصه که جانشین شدند، همان نهادى كه روزی با شور و شوق و اصرار به من سفارش فيلم را داده بودند، با تغییر فاز ١٨٠درجه‌اى و بدون هیچ دلیل مشخصی آن را توقیف كردند و من مجبور شدم براى رهايى فيلم، سهم آنها را نقدا بخرم و اکنون هم که آن را تحریم کرده‌اند.

 

 به کسی که بداند چرا زادبوم توقیف بود جایزه می‌دهم

بعد از زادبوم، رخ دیوانه را ساختید و الان سرگرم تولید هزارپا هستید، با اینحال به هر صورت شما از فیلمسازان کم‌کار سینمای ایران به حساب می‌آیید. اتفاقی که برای زادبوم افتاد انگیزه شما را برای انجام کارهای بیشتر تغییر نداد؟

بی تردید توقیف زادبوم در دورانی تاثیر فراوانی روی من گذاشت. در دولت دوم احمدی‌نژاد فضاى كارى آن‌قدر بد بود كه من بهمراه چندین کارگردان مطرح سینمای ایران دور هم جمع شدیم و فکر کردیم خوب است کار سینما را کنار بگذاریم و یک سفارش غذا راه بیندازیم! حتی توصیه شد اسم فیلم‌هايمان را هم روی غذاها بگذاریم. شرایط تا این‌جا تیره شد و پیش رفت. فیلمسازانی که گرد هم جمع شده بودیم همه از کارگردان‌های درجه اول این مملکت بودند، با این وجود شرایط تولید فیلمی که مدنظر داشتند، ممکن نبود.

 

دلیل کم‌کاری من در آن دوران به این خاطر بود که از خیلی سال‌های قبل شرایط اقتصادى زندگي‌ام را برای خودم به‌گونه‌ای ممکن کرده بودم که بتوانم به سادگی نه بگویم. یعنی فیلمسازی را تنها به خاطر آنچه مسئولیت خودم می‌دانم، چه مسئولیت هنری و چه مسئولیتی که در قبال مردم دارم و چه آنچه خودش می‌پسندم، به اجرا درآورم. هیچ‌وقت به فیلمسازی به نوعی ممر معاش و سود زندگی نگاه نکردم که مجبور باشم هر‌سال فیلم بسازم که زندگی‌ام بگذرد، چراكه زندگي‌ام ساده‌تر از آن است كه به بيش از دو حقوق بازنشستگى نيازى داشته باشم.

زادبوم پیرامون حرمت خاک است

در باب اکران زادبوم صحبت کنیم. به‌هرحال فیلم مرتبط به حدود ١٠سال قبل است. نگران عدم رابطه تماشاگر امروز با زادبوم نیستید؟

مشاهده نمائید مسئله فیلم طوری نیست که مخاطب با آن دیر رابطه برقرار کند. مسئله بطور کلی انسانی است. حرف زادبوم چه الان و چه ١٠‌سال آتی و چه ٥٠‌سال قبل یکى است. فیلم پیرامون حرمت خاک و حفظ یک خانه به نوعی وطن است و احترام به بنیانی مقدس به اسم خانواده. در مملکت ما به توجه به حكومت دينى و آگهی اخلاقی و ارزشى، در کمال تاسف روز‌آپدیت خانواده مکان خود را از دست می‌دهد، چراكه مسئوليت‌هاى اخلاقى جامعه در سست‌ترين حالت خود قرار دارد، مسأله زادبوم این است.

 

امروز یکی از اصلى‌ترين شاخصه‌های آسیب‌های اجتماعی در ایران بحران‌هایی است که در پی ازهم‌گسیختگی خانواده‌ها ایجاد می‌شود و ناشی از عدم اعتمادی است که بین آدم‌های این جامعه شکل گرفته. از عدم اعتماد و نزديكى اهل قدرت تا توده‌های مردم. از اینرو این مسأله هیچ‌وقت کهنه نمی‌شود.

 

با اینحال چیزی که فراتر از رابطه تماشاگر با این فیلم، من را شگفت‌زده کرد این بود که غیر از عرصه هنری که تکلیفش واضح است و با نگاه و دگماتیسمی که در این سال‌ها در رفتار متناقض و ضد فرهنگى از خود بروز می‌دهد، هیچ انتظاری از آنها نیست، خیلی‌های دیگر در مسئوليت‌هاى فرهنگى هم زادبوم را نادیده دریافت کردند. ما در اکران، با بدترین، غيرمنصفانه‌ترین و محدودترین شکل ممکن نمايش روبه‌رو هستیم و تعداد تخلفات در همین اکران محدود هم بسیار زیاد است. از طرف دیگر به غير از دو سه سالن با ساعات اكران مرده، اکثر سالن‌هایی که به زادبوم اختصاص داده‌اند یا سالن‌های از رده خارج است یا سالن‌هایی با سانس‌های شناور صبح كه در همان‌ها هم تخلف و كمبود سانس می باشد.

برای شما هم جالب است؟ :  ترسناک ترین فیلم های حقیقی سینما (تصویر)

فکر نمی‌کنید این شرایط می‌تواند ناشی از شکل کمرنگ همان دیدگاه ١٠‌سال پیش باشد که بازهم می باشد؟

ممکن است بازهم می باشد، با این وجود من در این مدت از افرادی به ذهن خطور می کند فرهنگى حیرت کردم که رفتار آنها اصلا نشان نمی‌داد این‌گونه برخورد کنند. مثلا رفتار دوستی که مسئول سینماتیکت است و کل سینماهای دولتی ارشاد را در دست دارد و زادبوم هم غیر از این‌که فیلمی ملی شمرده می‌شود، کاری است که در آن دوران چهار جایزه مهم گرفته و الان همه متوجه شده‌اند که چه ظلمی در حق آن شده است.

 

ضمن این‌که درحال‌حاضر ٤٠درصد این فیلم در دست به بنیاد فارابی است، با این وجود نه‌تنها تا چند روز قبل حاضر نشده بودند که حتی یک سانس از سینما فرهنگ را در دست آن قرار دهند، حتی در سینما هویزه مشهد هم که سینمایی در دست به دولت است، سالن‌هاى بسيار كوچك ٣٥نفری كه ویژه نمايش‌هاى تجربى است و تازه آن ‌را هم در سانس‌های مرده به ما دادند. این میزان تلاش برای ناديده گرفتن و نابودکردن زادبوم برای من حیرت‌انگیز است. از عرصه هنری دیگر انتظاری نیست، با اینحال رفتار برخی مردم به ظاهر فرهنگى که این فضاى تلخ را بوجود آوردند، به راستی دل من را شکست.

چنین رویکردی با این وجود کم‌سابقه نیست، با این وجود دلیل آن چه می‌تواند باشد؟

انگار جریانی در کار است که آدم‌ها را برانند به طرف تولید فیلم‌های بى‌خاصيت سخیف. فیلم‌هایی که تنها کف خواست مردم را نشانه برود و آنها را با بهره برداری از شنیع‌ترین غرايزشان تنها دو ساعت سرگرم كند. الان به ذهن خطور می کند کسی به این مسئله توجه نمی‌کند. فیلمی که برای آن، به غیر از لحظه بررسی ها ابتدایی و فیلمنامه، گروه بزرگى دو‌سال وقت صرف كرده‌اند و بعد برای نشان دادن آن هشت‌سال انتظار كشيده‌اند، آیا واقعا شایسته است که کمترین حمایتی از آن نشود؟ این میزان بی‌اعتمادی، من فیلمساز را هم به سويى هل می‌دهد که فیلم‌هایی بسازم که با تكيه بركف سليقه توده‌ها راحت با آن میلیاردی بفروشم. می بایست از مدیران پرسید که واقعا این فضاى آرمانى‌شان است؟

 

به کسی که بداند چرا زادبوم توقیف بود جایزه می‌دهم

سقف خواست مخاطب را نشانه می‌گیرم

و رجوع شما به کمدی بعد از حدود ١٥‌سال با فیلم هزارپا ناشی از تاثیرات همین فشارهاست؟

نه به هیچ‌وجه. از همین الان می‌گویم هزارپا فیلم خوبی است (می‌خندد). فیلمنامه‌نویسان آن از یک‌سال پیش با نظارت خودم سناريوى فيلم را نوشتند و تا امروز خودش از هزارپا راضی هستم و مطمئن باشید تحت فشارها تصمیم به کمدی‌سازی نگرفته‌ام. مسأله من موقع تولید فیلم مخاطب است، با این وجود نه کف خواست مخاطب. سعی می‌کنم تا اندازه‌ای که توان دارم سقف خواست را نشانه بگیرم و از آن شروع کنم.

من بازهم نان، عشق و موتور‌هزار را می‌بینم و علاقه مندم. محیط کمدی هزارپا شبیه به به آن است؟

هم هست و هم نیست. کامل شده‌تر از نان، عشق و موتور‌هزار است. هزارپا قالبی بطور کلی تازه دارد و فیلمی است که کار بیشتر، چه در عرصه تهیه و چه خود کار، روی آن انجام شده است.

فکر می‌کنید هزارپا کی تکمیل شود؟

کی کار شیطان است (می‌خندد). اگر قبل از فجر تکمیل شد سعی می‌کنیم در جشنواره نمایش دهیم، اگر هم نشد بعد از جشنواره!

لینک

به این پست امتیاز دهید.
علاقه۰عدم علاقه۰
منابع : ناموجود
نویسندگان : ناموجود

تبليغات تبليغات تبليغات تبليغات